Biografia

Eliza Orzeszkowa (1841-1910) była od Świętochowskiego kilka lat starsza, ponieważ jednak debiutowała młodo (Obrazek z lat głodowych, 1866) i pisała dużo (w pierwszym dziesięcioleciu twórczości opublikowała kilkanaście obszernych utworów narracyjnych!) i jej pozycja autorska ustaliła się już w połowie lat siedemdziesiątych, nie osiągając wszakże zawrotnych szczytów. Orzeszkowa nie należała do twórców zdradzających od razu wielki talent. Przeciwnie, jej pisarska pozycja była wynikiem wieloletniej pracy, różnych prób i błędów, potknięć i upadków. Na wszystkich możliwych polach (literackim, społecznym, politycznym) Orzeszkowa zdobywała wiedzę drogą samouctwa. Tak ułożyło się jej zycie. Po skończeniu warszawskiej pensji sakramentek (1852-1857) została żoną sąsiada, ziemianina, Piotra Orzeszki, a po powstaniu styczniowym, w którym brała aktywny udział i które pozostawiło w niej niezatarty ślad, zamieszkała samotnie. Trochę z wyboru, trochę z konieczności. Piotra skazano na wygnanie i Eliza postanowiła nie dzielić z nim sybirskiego losu. Po latach pisarka przyzna, że popełniła błąd, lecz męża nie kochała i nic nie skłaniało jej do podjęcia heroicznej decyzji.